HAQQIMIZDA

Guney.az saytı yenicə yaradılıb. Saytımız ədəbiyyat, mədəniyyət və incəsənətin bir çox sahələri üzrə o taylı bu taylı Azərbaycanda və bütün dünyada baş verən yeniliklərdən söz açmağı qarşısına məqsəd qoyub. Səviyyəli oxucu auditoriyası üçün nəzərdə tutulan saytımızdan Azərbaycan tarixində şərəfli yer tutan söz sənət adamlarının həyat və yaradıcılığı işıqlandırılacaq, ölkəmizdə və dünyada baş verən ədəbi-mədəni hadisələrdən operativ məlumatlar alacaqsınız. Guney.az saytı yüksək zövqlü, intellektual ...

Xəbərlər


Yeni nəşrlər


img

Leyla

img

Diplomatiya

img

Elcernon üçün güllər

img

Esmira Fuad. Sözə sevdalılar (Ədəbi düşüncələr) I kitab

Ədəbiyyat


...

Məhəmmədhüseyn Şəhriyar 1906-cı ildə Təbriz şəhərinin Bağmeşə bölgəsində, o zamanın tanınmış hüquqşünaslarından Hacı Mirağa Xoşginabinin ailəsində dünyaya gəlmişdir. İlk təhsilini Təbrizin Motahari və Tehranda Darülfünun məktəblərində almışdır. Tibb kolecində təhsil aldıqdan sonra Xorasanda, daha sonra yenidən Tehranda notarius və bank işlərində çalışmışdır.

Şəhriyarda ədəbiyyata maraq uşaqlıqdan var idi. Bu sahədə peşakarlaşmasında valideynlərinin az rolu olmamışdır. O 7 yaşından azərbaycanca, 9 yaşından farsca şeirlər yazırdı. Artıq 20-ci illərin ortalarından etibarən artıq istedadlı bir gənc şair kimi tanınırdı. Məhəbbət lirikasının böyük korifeyləri Hafiz və M.Füzulinin qəzəlləri ilə müqayisəyə qadir olan sevgi şeirləri, dünya həyatının mahiyyəti barədə fəlsəfi düşüncələri əks etdirən hikmətli qəsidələri, real həyat müşahidələrinin məhsulu kimi yaranan lirik poemalar müəllifi olan sənətkarı Azərbaycan şeirinin ən yüksək zirvələri sırasına ucaldan, ilk növbədə onun vətənpərvərlik duyğuları aşılayan, milli həmrəylik ideyasını təbliğ edən əsərləri olmuşdur. Şəhriyar klassik şeirin bütün şəkillərində yazmış, ədəbiyyatı yüksək məzmunlu qəzəl, qəsidə, məsnəvi, qitə və rübailərlə zənginləşdirmişdir. Hansı üslubda yazmasından asılı olmayaraq onun bir mövzusu var idi - Vətəninin mənəvi bütövlüyünü görmək, can qardaşlarının xoş sədasını eşitmək. Həyatının böyük bir hissəsini İranın müxtəlif şəhərlərində, Azərbaycandan uzaqlarda yaşamağa məcbur olan Şəhriyar özünün qəriblik qismətini vətənin taleyilə müqayisə edir, bu paralellikdə rəmzi bir məna görürdü:

" Səndən ayrı düşsəm də mən, eşqin ilə yaşayıram,

Yaralanmış qəlbim kimi, qəlbi vuran Azərbaycan... Vətən eşqi məktəbində can verməyi öyrənmişik, Ustadımız deyib heçdir vətənsiz can, Azərbaycan! Şəhriyarın ürəyi də səninki tək yaralıdır, Azadlıqdır mənə məlhəm, sənə dərman Azərbaycan!

"

Şəhriyarın ilk şeir kitabı 1931-ci ildə Tehranda üç böyük şair və alimin – Məlikü-şüəra Baharın, Səid Nəfisinin və Peyman Bəxtiyarinin müqəddimələri ilə nəşr olunmuşdur.

Şəhriyar şeirlerini Azərbaycan türkcəsində və fars dillərində yazmışdır. O, İran ədəbiyyatının ən görkəmli liriklərindən sayılır.

Şəhriyarın məzarı

Məhəmmədhüseyn Şəhriyar uzun müddət davam edən xəstəlikdən sonra 18 sentyabr 1988-ci ildə 82 yaşında Tehranda vəfat edir. Məzarı Təbrizdə "Şairlər məqbərəsindədir".

...

YASAQ

Taleimə sən bax
Düşüncələrim yasaq
Duyğularım yasaq
Keçmişimdən söz açmağım yasaq
Gələcəyimdən danışmağım yasaq
Ata–babamın adın çəkməyim yasaq
Anamdan ad aparmağım yasaq
Baba diyarım isə
Pıtraq–pıtraq
Bilirsən?
Anadan doğulanda belə
Özüm bilmiyə–bilmiyə
Danışmağım da yasaq imiş, yasaq

...

Səməd Behrəngi (24 iyun 1939 — 31 avqust 1967) — müəllim, tərcüməçi, nasir, publisist, İranda uşaq ədəbiyyatının banisi. Daha çox özünün Balaca qara balıq kitabı ilə tanınıb. Uşaqlar üçün yazdığı əsərləri daha çox sosial problemləri, cəmiyyətdəki haqsızlıqları qabartdığı üçün şah rejimi tərəfindən qadağan edilmişdi.[1] 1957-ci ildən etibarən kənd məktəblərində dərs demiş kitabları ilə yanaşı çox sayda pedaqoji məqalələr və inşalar yazmışdır.[2] Dostu Bəhruz Dehqani ilə birlikdə Azərbaycan türkləri yaşayan kəndləri gəzmiş burada Azərbaycan folkloruna aid nümunələri toplamışdır. Daha sonra Əhməd ŞamlıFüruğ Fərruxzad kimi müəlliflərin əsərlərini Azərbaycan türkcəsinə çevirmişdir.

1967-ci il avqustun 31-də Xumarlı yaşayış məntəqəsi yaxınlığında Araz çayında müəmmalı şəraitdə boğulub. Fəaliyyətinə görə dəfələrlə təqiblərə məruz qalmağını əsas götürərək bir çox insanlar onun şah rejimi tərəfindən öldürülməsini iddia edirlər. Rəsmi mənbələr isə onun sadəcə çayda batdığını deyirlər.[1]

Səməd İzzət oğlu Behrəngi 24 iyun 1939-cu ildə Təbrizin Gerendab məhəlləsində yoxsul bir ailədə anadan olub.[3] Səməd Behrənginin iki qardaşı və üç bacısı olub. Atası İzzət bəy fəhlə olmuş və tez dünyadan köçmüşdür. Anası Sara xanımın xatirələri:

  Yadımdadır, Səməd dünyaya gələndən bir gün öncə onun atası işdən çıxarıldı. O, yenə də ərbabla dalaşmışdı. O, sahibkara boyun əymək istəmirdi. Mən ona deyirdim filankəs bir iş yerində 4 ildir işləyir, ancaq heç vaxt ərbabla dalaşmayıb. Sən isə il qurtarmamış işdən çıxarılırsan. O isə cavabında deyirdi: Mən başqaları kimi ərbaba yaltaqlana bilmərəm. Kimlərdənsə casusluq etməyi bacarmıram. Elə dalaşmağımız da buna görədir.[4]  

İlk təhsilini Təbrizdəki “Dəbristani-Tərbiyət və Daneşsərayi”də alıb, məktəbi bitirdikdən sonra Tufarqan mahalının Mamağan, Guqan və s. bölgələrində ibtidai sinif müəllimi kimi çalışıb. İşləyərək həm də Təbriz Universitetinin filologiya fakültəsinin ingilis dili şöbəsində qiyabi təhsil alıb oranı da 1961-ci ildə bitirir.

Səməd Behrəngi şagirdləri ilə birlikdə

Tələbəlik illərində "Xənde" (Gülüş) adlı həftəlik divar qəzeti buraxıb. İlk ədəbi tənqidi və satirik qələm təcrübələrini bu dövrdə yazıb.

Əmək fəaliyyətinə Azərşəhr (Tufarqan) mahalının Mamağan, Gögan ibtidai məktəbində müəllim kimi başlayıb. Səməd Behrəngi və onun fikir dostları, xüsusilə Behruz Dehqani Azərbaycan kəndlərində folklor nümunələri toplayıb.[5] Amma Mədədinin verdiyi məlumata əsasən, onların topladıqları folklor nümunələri azərbaycan dilində idi və İran şahının qeyri-fars dillərlə əlaqədar siyasətlərinə görə çap olunmadı.Sonradan bu nağılları fars dilinə çevirərək həmkarı Behruz Dehqani ilə birlikdə nəşr etdirib. Yazdığı nağıllar türk dilin Sirus Mədədi vasitəsilə "Azərbaycan nağılları" adı ilə Tehranda çap olunub. Eyni zamanda fars dilindən Azərbaycan dilinə çevirdiyi tərcümələri dövri mətbuatda çıxıb.[1]

İlk hekayələri “Adət”, “Binam” 1959-cu ildə dərc olunub. Bundan sonra “Ulduz və qarğalar”, “Çuğundursatan oğlan”, “Balaca qara balıq” və s. hekayə və nağıllarını yazıb (1967-1969). Səməd bir müddət qəzetlərdə məqalələrlə çıxış edib, o zaman Təbrizdə nəşr olunan "Mehdi Azadi" və "Adinə" qazetlərində yazıb. Sonra, məqalələrini "Məcmueyi məqaleha" (Məqalələr məcmuəsi) adilə kitab şəklində çap edib.[6]

Səməd Behrəngi həm də İran uşaq ədəbiyyatının banisi sayılır. Ona qədər uşaq ədəbiyyatına aid kitablar yazan olsa belə İran ədəbiyyatçıları qəbul edirlər ki, Səməd Behrəngi İranda uşaq ədəbiyyatının qurucusudur. Həmkarları onu “Azərbaycan kəndlilərinin canlı dili”, “Milli mədəniyyətin oyaq vicdanı”, “Xalqa üz tutan”, “Səyyar müəllim” adlandırıblar.[7]

Bakıda ilk dəfə 1987-ci ildə “Məhəbbət nağılı” adı ilə seçilmiş əsərləri kütləvi tirajla buraxılıb.[8]

Səməd Behrəngi heç bir siyasi təşkilata bağlı olmayıb və şah dövründə siyasi təşkilat da yox idi. Amma, onun yoldaşları Behruz DehqaniƏlirza Nabdil, Mənaf Fələki, Kazım Səadəti, Əşrəf Dehqani və başqaları Səmədin ölümündən iki il sonra İranın “Xalq Fədailəri" təşkilatını yaradıb və silahlı mübarizəyə qalxıblar. Behrənginin yazdığı Balaca qara balıq əsəri həm də İran inqilabının manifesti hesab edilir.[6]

Onun Balaca qara balıq əsəri 1968-ci ildə İtaliyanın Bolonya şəhərində keçirilən Uşaq Kitabları Müsabiqəsində qızıl medala layiq görülüb. Birinci yeri tutduğuna görə kitabları italyanfransızingilistürk dillərində nəşr edilib.[9]

Təbrizin İmamiyyə qəbiristanlığındakı məzarı

1967-ci il avqustun 31-də Cənubi Azərbaycanın Xumarlı yaşayış məntəqəsi yaxınlığında Araz çayında müəmmalı şəraitdə boğulub.[10] Fəaliyyətinə görə dəfələrlə təqiblərə məruz qalmağını əsas götürərək bir çox insanlar onun şah rejimi tərəfindən öldürüldüyünə inanırlar. Lakin bunu sübut edəcək bir dəlil indiyə qədər tapılmayıb. Təbrizin İmamiyyə qəbiristanlığında dəfn edilib.[1][6]

Ölümündən sonra Səməd Behrənginin xatirəsinə şeirlər yazılıb musiqilər bəstələnib. Dostu Əlirza Nabdil Oxtay onun ölümündən sonra "Səməd könlümdədir" şeirini yazır daha sonra isə bu şeirə musiqi bəstələnir.

2014-cü ildə Azərbaycanda “Səməd Behrəngi ədəbi mükafatı” təsis edilib. Mükafatı Azərbaycan Yazıçılar Birliyi ilə Dövlət Diaspor Komitəsinin ortaq saytı olan litdiaspora.az ədəbi portalı təsis edib.[11] Mükafat Bütöv Azərbaycan ideologiyası, Güney və Quzey arası əlaqələrin inkişaf etdirilməsi yönündə həyata keçirilir. [12]

14 mart 2019-cu il tarixində Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və Mədəniyyət Nazirliyinin dəstəyi ilə Rəşid Behbudov adına Dövlət Mahnı Teatrında Səməd Behrənginin 80 illiyinə həsr edilmiş tədbir keçirilib.[13]

...

Həyat,
hər halında uduzmaqdır bəlkə
Bir başlanğıca bənzər torbadan başlanır
Bir sonuca oxşayan daxmada bitir
Ortada isə gediləsi bir yol
Eyni bir sapın iki düyünü arasında addımlamaq kimi!
Bir sıralarında birbaşa,
Bəzilərində də mazalaq sayaq...
Hər bütöv yamanlıqda bir az yaxşılıq var,
Hər bütöv yaxşılıqda azacıq yamanlıq
Təkcə acı xatirələr yazılır yaddaşa
Gözəl anılar,
gələcəyə bir iz buraxmadan,
anında yaşanır, dəmində bitir...
Məndən sorsanız,
gülə-gülə,
sevə-sevə uduzmaq,
ağlayaraq udmaqdan gözəldir..

...

Umud ZƏNGANLI

1971-ci ildə Zənganın Qarapüşlü mahalında yerləşən Bayrambəy kəndində dünyaya göz açıb.

İlk müəllimləri bölgədə tanınmış təhsil ustadları - rəhmətlik Mirzə Şəntiya, Hacı Mirzə Əli və şairin əmisi rəhmətlik Mirzə Şəban olub.

Şair uşaqlıq illərini doğulduğu kənddə - Kiti dağının ətəyində ustadlarından dərs alaraq keçirib. Umud on iki yaşında ailəsi ilə birlikdə Zəngan şəhərinə köçüb və təhsilini Zəngan məktəblərində davam etdirib.

Bir sıra çətinliklərə görə, o, yalnız orta təhsilini başa vurub, ancaq yazıb-oxumaqdan bir an belə əl üzməyib.

Lap gənc çağlarından Azərbaycan ədəbiyyatına çox maraqlı olduğundan yaradıcılığı da ana dilindədir.

Şairin bir neçə şeiri Zənganın türkdilli nəşrlərində yayımlanıb. 2015-ci ildə "Qaçaq Nəbi" və "Elə bağlıyam" adlı şeirləri Quzey Azərbaycanın gündəlik nəşrlərində dərc olunub.


Ana vətən, ana topraq

Qucağın açıqdır həmişə sənin,
Basmağa bağrına can verənləri.
Yaradan Tanrıdı, yaşadan Tanrı,
Bağışlama yersiz gül dərənləri.

Gözümüz doyunca səndən su içib,
Yad əli gülləri kökündən biçib,
Kim sənə yar olub canından keçib?
Boya çatdırmısan çox ərənləri.

İlk yataq, son yataq sənin qucağın,
Al canı sönməsin sənin ocağın,
Paksan, müqəddəsdir hər dörd bucağın,
Dar gözlər görməzlər sən görənləri.

Vətən deyim sənə, ya deyim ana?
İnankı yolunda qıyaram cana,
Umudam can istə, bələnim qana,
Yaşat sinən üstə can sərənləri.

Hay düşüb

Xəbər verin Qarabağdan,
Bü nə səsdir yenə, dağlar.
Hay düşübdür hər tərəfə,
Atəş istir sönə, dağlar.

Qarabağdan xəbərsizik,
Ayrılıqdan yanan bizik,
Bakı, Şəki, biz Təbrizik,
Ana vətən sinə dağlar.

Ay ilk bahar ağlar, gülər,
Xocalıdan xəbər gələr,
Ağdam, Laçın bayram eylər,
Xalq yurduna dönə, dağlar.

Kəlbəcərdən gələn yoxdur,
Füzulinin sözü çoxdur,
Cəbrailə dəyən oxdur, 
Ermənidən kinə dağlar.

Umud gedir Xankəndinə,
Daşnak düşə kəməndinə,
Bir-bir çəkə öz bəndinə,
Şuşa çıxa günə, dağlar.

Nədi çaram?

Qanad səndən, uçmaq məndən,
Hara desən, uçaq gedək.
Ayaq səndən, qaçmaq məndən,
Hara desən, qaçaq gedək.

Səndən gələn quru səsdir,
Tut əlimdən son nəfəsdir,
Dünya mənə dar qəfəsdir,
Hara desən, açaq gedək.

Bir çara tap, nədir çaram,
Qaçmağıla yoxdur aram,
Umud, ölüm vardır haram,
Qoç Nəbitək qoçaq gedək.

Qarabağım

Qarabağım yanıb bar itirmişəm,
Yoxluq qazanmışam, var itirmişəm,
Sazım kökdən düşüb, tar itirmişəm,
Ölürəm, ölürəm, ölürəm daha.

Nə qədər bağırram duyanım olmur,
Doluram yağıram doyanım olmur,
Çığraq çağırıram duyanım olmur,
Ölürəm, ölürəm, ölürəm daha.
Kar olub dünyanın qulağı bizə,
Yanan yox Kəlbəcər, Şuşa, Təbrizə,
Ədalət vardısa, hansı bir sözə,
Ölürəm, ölürəm, ölürəm daha.

Demirəm bir günah yoxumuş bizdə,
Qalmayıb tarixdə bir nişan, iz də,
Əməlsiz hamılar çalışır üzdə,
Ölürəm, ölürəm, ölürəm daha.

Doğranıb vətənim bölüm-bölümdür,
Bu təhər yaşamın sonu ölümdür,
Ağdamda saralan mənim gülümdür,
Ölürəm, ölürəm, ölürəm daha.

Yoruldum mən "Araz, Araz" deməkdən,
Gözyaşı tökməkdən, hey dərd yeməkdən,
Özgəyə göz tikib yol gözləməkdən,
Ölürəm, ölürəm, ölürəm daha.

Azərbaycan yenə oyanmalıdır,
Öz haqqın almağa dayanmalıdır,
Babəklər qanına boyanmalıdır,
Ölürəm, ölürəm, ölürəm daha.

Umudam umudum qalmayıb əsla,
Yardım əl, qapımı çalmayıb əsla,
Kimsə məni yada salmayıb əsla,
Ölürəm, ölürəm, ölürəm daha.

Qoçaq Nəbi

Gərəkdir Nəbinin izin izləmək,
Hədərdi özgədən yardım gözləmək,
Ölümdür vətəndə vətənsizləmək,
Gözlərdən od alan, ay qoçaq Nəbi,
Sənsizləyib vətən, ay Qaçaq Nəbi.

Yayılıb şöhrətin bütün ellərə,
Yazılıb dünyada, düşüb dillərə,
Adın zəxmə vurur sazda tellərə,
Zəfər nəğməsisən, ay Qaçaq Nəbi,
Həcəri özündən, ay qoçaq Nəbi.

Açdığın yol bağlanmayıb, hardasan?
Türk xalqımız hardasa, sən ordasan,
Azərbaycan bəsləyir səni burdasan,
Doğul gəl yenidən, ay qoçaq Nəbi,
Aç bu xalqı dardan, ay Qaçaq Nəbi.

Həcər xanım Umud verir elinə,
Nəbi sayaq qalxar boz at belinə,
Türk qızıdır silah alar əlinə,
Dillər əzbərisən, ay Qaçaq Nəbi,
Ölməzsən, dirisən, ay qoçaq Nəbi.

...

Azəryar DANİŞVƏR

1971-ci ildə Təbrizin Hesar məhəlləsində doğulub.

Təhsil almaq üçün məktəbə getdiyində müəllimləri ona və sinif yoldaşlarına bütün dərsləri yalnız fars dilində keçib, fars dili və ədəbiyyatını öyrədiblər.

Məktəbə getməzdən öncə isə türkcə yazıb-oxumağı atasından öyrənib mənimsəyib, bir çox şairlərin şeirlərini əzbərləyib.

Şeir oxumağı və oxuduğu şeirləri əzbərləməyi çox sevdiyindən, getdiyi yerlərdə hamıya şeir oxuyub.

Təbrizdə xalq və sənətkarlar tərəfindən düzənlənən musiqi tədbirlərinin bir çoxunun aparıcısı olmaq ona həvalə edilib. Beləliklə də kitab ola bilməyən şeirlərini səhnələrdən xalqına canlı-canlı çatdırıb. Azəryar insanların qulağına xoş gələn məlahətli səsini də Tanrının neməti sayır. Bu səs onu canlı şeir kitabı kimi yaşamağa doğru çəkir və bulunduğu hər yerdə insanlara sevə-sevə şeir oxumaqla Vətənə olan övladlıq borcumu ödəməyə çalışır...

Ssenari, pyes, şeir,eləcə də mahnı sözləri yazmaq və aparıcılıq etmək onun illər boyu əsas fəaliyyəti, həm də ən sevimli məşğuliyyəti olub. Bütün qadağanlara rəğmən səhnədə saysız-hesabsız çıxışları olur, qələmə aldığı ssenarilər teatr səhnəsində tamaşalara dönüşüb. Təbriz televiziyası üçün bir neçə serial (dizi) mətni yazıb. İctimai motivli şeirləri ona böyük ədəbi hörmət qazandırıb.  

Lalam mən

Yenə payız şəhərimə çəkdi rəng,
İl başladı, mədərsələr çaldı zəng,
Haray gəldi mədrəsədən dəng-dəng,
Çantamı mən götürmüşəm əlimdə,
Eyvay, yenə dilim qaldı evimdə...
Dərs verilir dünyanın hər yerində
Uşaqlara öz ana dillərində...
Hərə oxur öz baba tarixində
Mən də burda özgə dildə ağlıram.
Dəftərimi tərsədən varaqlıram,
Ey vay, indi dilim evdə darıxır.
Bu sayqısızlıq onu hətmən sıxır,
Tez-tez divardaki saata baxır
Yolumu gözləyir evə qayıdım,
Yatmış dilimi yuxudan ayıldım.
Yenə bu gun suya deyəcəyəm “ab”,
Necə verəcəyəm dərslərə cavab?!
Titrəyəcək əlim, düşəcək kitab,
Uşaqlar hay çəkib güləcək mənə,
Döyünəcək kiçik ürəyim yenə...
Evdə anam səslər ay dilli balam
Yazıq bilmir mədrəsədə mən lalam
Elə ancaq dərslərdə iyirmi alam.
Yoxsa nə mən mənəm, nə də mədrəsəm,
Niyə gərək indi belə tələsəm?
Film kimi o günü görrəm hərdən,
Əvvəl günü düşdü dilim dəyərdən,
Atalara “pedər” deyildi birdən,
Mənim dilim oldu gülmək ağacı,
Hər bir şeyi öyrənirəm qıyqacı.
Ana oldu “maadər”, yuxu oldu “xab”,
Hər sözümə tərsədən aldım cavab,
Başlandı fikrimdə o gündən əzab.
Anam yalançıdır, yoxsa müəllim?!
Doğrusunda hansıdır mənim dilim?!
Bu gündə başladı yenə mehrayı,
Bu ildə bilirəm hər ilin tayı,
Əzab çəkib gözləyəcəyəm yayı.
Yayda bəlkə danışım öz dilimdə...
Eyvay, yenə dilim qaldı evimdə!
Dərd bir olsa, iki olsa dözərəm!
Qarşımda yol dəniz olsa üzərəm,
Ceyran olub dağ-dərəni gəzərəm,
Amma deyənmərəm özgəyə ana!
Önümdə öz anam od tutub yana!
Mənim anam “madər” deyil, anadır,
Hamı dil bir yana, o, bir yanadır,
Fəxri dünyalara,nə İranadır...
Nədən yasaq olub mənim öz adım?!
Niyə çatmır elə, səsim, fəryadım?!
Qolçaq kimi köklənibdir müəllim,
Ayağımı bağlır mənim öz əlim!
Susub baxır buna mehriban elim.
Bir də Nəsimi soyulur dəridən
Ayaq deyil, dildi bizi yeridən!
Azəryaram, öz dilimə bağlıyam,
Yeri vardır, vay deyəm, qan ağlıyam,
Bu dərdə mən bir ömürdür dağlıyam.
Odda yanır ayım, günüm, ilim də!
Eyvay, yenə dilim qaldı evimdə!

Nə sən məni başa sal, nə də mən səni! 

Nə sən məni başa sal, nədə mən səni!
Ömrümüz heçinə sürülər, saatımız boşuna işlər,
Ürəyimiz yersiz döyünər, yaşımız artar səbəbsiz!
Gözümüz boş yollarda itər.
Nə sən məni başa sal, nədə mən səni! 
Başa düşmək istəmirik biz! 
İştə budur bizim dərdimiz! 
Axtarma kitabları, tarixi didim-didim etmə,
Başqa qapıları döymə, başqa yerlərə getmə!
Biz başa düşmək istəmirik!
Nə sən məni, nə mən səni, nə də biz heç kimsəni!
İştə budur bizim dərdimiz!
Bax!... Dərdimizi də tapdıq, dərmanını da.
Nə rahat, nə də zəhmətsız!
Hanı, deyirdin dərdimizin dərmanı yoxdur bizim,
Al! Bu da sənə dərman...
Yetər ki, nə sən məni başa salasan, nə də mən səni!
Nə sən məni dindirəsən, nə mən səni!
Heç olmasa, qoy beləcə, təkliyimizin cilvəsi olsun! 
Heç olmasa, qoy baxanlar başa düşsün 
Bizi, dərdimizi!
Qoy nə qədər yalqız olduğumuz görünsün,
Qoy sökülsün pərdəmiz!
Abrımız tökülsün! Açılsın gizlinlərimiz!
Bilınsin hər nəyimiz, əlimiz oxunsun!
Görünsün qəmimiz!
Biz də başa düşməsək, qoy barı özgələr başa düşsün,
Bilinsin hər nəyimiz!
Başa düşsünlər bizi, biz ki, başa düşmərik,
Nə sən məni!  Nə mən səni!
Nə də biz heç kimsəni!..
Kaş inansaydım  o gün! 
Bir gün o keçmişdi buralardan...
O dedi, mən inanmadım,
Sonra başıma gəldi.
Bu gün də sən inanmırsan!
Sabah da sən keçərsən buralardan,
Kaş sənə inanan olsun!
Ümid bu imiş demək!

Bağışlama məni

Nə sən məni bağışla, nə də mən kimsəni!
Gəl heç nədən vaz keçməyək!
Nə sən mənim günahımdan, nə də mən kimsənin!
Qoy öfkələr bizi əlinə alsın!
Qoy əlimizdə bir şey olsun birbirimizdən!
Sən məndən suç axtar, mən də başqalarından!
Beləcə unudarıq bütün qəmlərimizi,
Unudarıq ruhumuzu hər gün döyən fikirlərimizi!
Nə sən məndən keç , nə də mən kimsədən!
Həp ürəyində öfkə , həp ürəyində nifrət bəslə mənə!
Mən o nifərtə alışqanam, tanıyıram o acı baxışları!
Köksünə dolub boşalan o bezmiş nəfəs səsini!
Mən dəfələrcə onu yaşamışam
Anamın atama qarşı  olan öfkəsində!
Suratımda ona atamı əks etdirən taleyimdə.
Hər kışiləşdiyimdə, məndən izinsiz,
Sifətimdə cöcərən şüyüd-şüyüd  buğ saqqalımda.
Mən o öfkənin huzurunu tanıyıram
sənin kövrək , ası mələk ruhunda.
Bir an belə qadınsal duyğularına qapılma!
Amandır, bağışlama məni!
Nə sən məni xoş dindir, nə də mən heç kimsəni!
Al bütün incikliklərinin öcünü məndən,
incit mənim gic ruhumu!
Qır, dağıt!  Məni sənə heyvan kimi göstərən
xəbərsiz kobud qürurumu!
Mən əbədi günahkaram,
Sənin əbədi, məzlum, üsyankar məhkəməndə!
Mən sənin hər bacı-bacı pıçıltılarında,
Başqa qadınlarla hər dərdləşməyində,
Məndən bezdiyində, atan evinə qaçdığında,
Atanın kişiliyində yaşayıram genə mən!
Yaşatma məni! Axı, mən bir an dayanmadan,
usanmadan, utanmadan,
Suç işləyirəm sənin dərgahında!
Hər kişisəl yorğunluğumu evə gətirdiyimdə!
Sənin ruhuna qəfəs sayılan
dörd divarın qapısından hər girdiyimdə!
Oturar-oturmaz çay gözlədiyimdə!
Yeriklədiyini də  bilməyə-bilməyə... 
Bağışlama məni! 
Rəngini unütduğum corabımı, səndən istədiyimdə!
Səni çimçəşdirdiyimdə!
Sən doğum ağrısı çəkə-çəkə,
Mən adımı qoruyacaq oğul gözlədiyimdə!
Ana olduğunu təbrik demədiyimdə!
Ana nədir?  Qadın nədir ? Qız nədir?
Dərk etmədiyimdə, bilmədiyimdə!
Saqın bağışlama məni!
Sən məni qızcığaz xəyalının qurduğu kimi,
Sevdiyin kimi, istəyəndə,
Mən olduğum kimi, öyrəndiyim kimi gəldim.
Mən daş oldum, sənin pambıq qucağında,
Mən yaş həvəsini öldürməyə tələsən
Kobud soyuq buz oldum atəşli incə dodaqlarında!
Sən məni düşündün, mən höyüşnələrimi!
Sən mələk oldun sevgi otağında,
Mən yırtıcı bir heyvan kimi, Sənin insan yatağında!
Sən sükut oldun, mən bağırtı!
Sən əlindən suyu həmən buraxıb yanıma gələn,
Mən həmən su gözləyən çağırtı!
Sən canımı tumarladın bilə-bilə!
Mən ruhunu diddim, Bilməyə-bilməyə!
Mən kefli olanda, sən kefsiz oldun!
Mənim yorğunluğum çıxdı sənin varlığında,
Sən yoruldun mənim ağırlığımda!
Bax, necə kobudam, necə xəbərsizəm mən!
Sakın keçmə günahımdan, bağışlama məni!
Mən bağışlanası deyiləm!
Məni sevindirməyə qalxıb, sakın bağışladım da demə!
Mən tez inanaram, təmizə çıxaram içimdə!
Unudaram qat-qat keçmişimi!
Çünki mənim gunahkar görünməyə dözümüm yoxdur!
Bağışlama məni!
Sən məni bağışlarsan, ədalətın qol-budağı qırılar,
Basılan haqqın unudular!
Sən məni bağışlama, bəlkə daha insanlar
Heç bağışlamadılar bir-birini! 
Bağışlama məni! 
Və beləcə, Bəlkə qurtuldu,
ədalətsizliyin əlindən bu dünya!
Hər şeyi xatırla... birər-birər,
Yada sal hər nəyi, yaz dəftərinə!
Haqqında olan bütün zülümləri!
Qıran- qıran hesab elə!
Qələmdən salma birini belə!
Heç bir kimsəyə bir qıran bağışlama!
Onlar sənin güvənə biləcək təkcə varlığındır cibində!
Bu payızın sonuna qədər darıxma! 
Cücələr sayılacaq deyirlər...
Yazıq o adamların halına ki, heç zülüm görməyiblər.
Bu səfər daha ədalət olacaq.
Bu səfər güclülər deyil, ən gücsüzlər qazanacaq 
Edilən hər zülüm, görülən hər sitəmdən çıxılacaq!
Yerdə qalan nə varsa, yaşın sayısına çarpılacaq!
Bir də təkbaşına çəkdiyin ahlar,
Zamansız ağaran saçların,
Baş ağrıların, bel sancıların,
Bitməz zarıltıların əlavə olacaq ona! 
Və bu sənin qazancın olacaq həyatda!
Qazanacaq qız, qadın, ana!...
Daha məni bağışlama!
Bir qıranından belə keçmə!
Qazancı düşün! Gələcəyini düşün!
Bağışlama məni!
Mən bağışlanası deyiləm!
Həp ürəyində öfkə, həp ürəyində nifərt bəslə mənə!
Mən o nifrətə alışqanam,
Tanıyıram o acı baxışları!
Köksünə dolub boşalan o bezmiş nəfəs səsini!
Mən dəfələrcə onu yaşamışam
Anamın atama qarşı  olan öfkəsində!
Suratımda ona atamı əks etdirən taleyimdə.
Hər kışiləşdiyimdə, məndən izinsiz,
Sifətimdə cöcərən şüyüd-şüyüd  buğ saqqalımda.
Mən o öfkənın hüzurunu tanıyıram
sənin kövrək, ası mələk ruhunda...

...

Məhəmməd RZA LƏVAYİ

1970-ci ildə dünyaya göz açıb. Əslən Qaradağ mahalının Xoca şəhərindəndir. Təbriz Universitetində türk ədəbiyyatından dərs deyib. Bir müddət Bakıda yaşayıb. "Alma" qəzetində çalışıb. Sonradan ABŞ-a mühacirət edib. Şairin indiyədək 10-a yaxın kitabı işıq üzü görüb. Müxtəlif qəzet, dərgi və internet portallarında yayımlanan şeirləri ona oxucular arasında böyük şöhrət qazandırıb. 

Hanı sənə vurulduğum dəhşət?..
Bir gün məni öldürər bu sevda
Gözlərim ovuclarına sıxılar bir gün
Çaxaram xatirələr astanasında
Geri dön sevgilim, geri dön
Gündüzlərim gündəliklərlə bükülür
Bu nə haldır heeey?
O qədər ayığam, yuxum tökülür!
Hanı həmən bu dilimlə vulkanları
üfüqlərə qandırdığım günlər,
hanı həmən bu dilimlə
xalqa ürək yandırdığım günlər,
hanı sənə vurulduğum dəhşət?
Bir gün məni öldürər bu sevda
Yanaqların cəhənnəm caydırır üstümə
Baxışların göyü leş salır ayaqlarıma
Bəli düşünürəm
Yoxsulluq sevgiyə günüdür
Bəli düşünürəm
Yavan tikənin əvvəli sevdanın sonudur
Yox, heç də qayıtma
Sənin də haqqın var
İldırımda, yağmurda
Sənin də haqqın var,
Həyat adlı yalanlarda
Mənə yetər bu suçlar
Azərbaycan adlı bomba ilə oynamağım
Qələmlə yaratdığım sevinclər, kədərlər
Ayrılıq mahnısı ilə ulaşmağım
Və iştə,
Üzüm ağacıtək özümə dolaşmağım
Bir gün məni öldürər bu sevda. 

Sadə yaşamım var, sevgilim...
Sadə yaşamım var, sevgilim
Hər səhər açaram torpağı,
Çörəyi,
Suyu.
Hər axşam türkün Xəzər dəsmalı ilə
Silərəm əl-üzümü
Sonra üzündəki xal
Gecə qədər böyüyüb məni
Basdırar özündə
Xalında uzanıb yataram!..
Sadə yaşamım var, sevgilim
Və kasıb gözəlliyim
Dilənçilərin əlinə nar qoyaram qəlbimi,
Dostlarımın beyninə ceyran əkərəm,
Quş çiləyərəm.
Düşmənim kölgəmdə
İnək otarar
Heç şeyə toxunmaram
Sevgililərin öpüşüdür bu qızılgül
Anaların sinəsidir bu baxça
Ataların öyüdüdür bu torpaq
Tutalım qurd balasıyam lap
Ağzımdan durna uçar, dovşan sıçrayar
Ağac çox uca arzudur
Bir yarpağın qucağındada keçinə bilərəm
Sadə yaşamım var sevgilim...
Aramızda mən boyda sərhəd
Təbəssümün Allahımdır, oğlum
Və göz yaşların Cəbrayıl tökür ovcuma
Bu peyğəmbərlərin vəhy səhrasına
Həzin-həzin ağlarsan hər gecə yorğan altda
Hardasa yağmur utanıb yerə girər!
"Tom and cery" silinər televiziyadan
Hər gecə Əhməd Kayanın mahnılarını
Bağrına basıb yatarsan
Və hər səhər fars kanalları dişləyər yuxularını
Gündə min dəfə ata məni atıb tutarsan
Aramızda mən boyda sərhəd varmış oğlum, bağışla
Nə sən bu sərhəddi keçə bildin, nə mən
Səni bayraq yondum Təbrizə bir axşam
Qaldır türk bayrağını, qaldır
Təbəssümünü yay şəhərə
Təbəssümünə tutular düşmən yandırarsan
Və dostlar təbəssümünü içib keflənərlər
Təbəssümün Allahımdır oğlum
Təbəssümün
Bıçaq yarasıdır üzümdə,
Ya türmədə yediyim şallaqdır...
Təbəssümün sökər şeirimi, sökər...
Aç sərhədlərini ay Təbrizli təbəssüm!
Çək qucağına Bakını,
Ya da İstanbula əmr et, məni...
Onsuz da dünya məhkəmədir
Və təbəssümün sonuncu müdafiəm!
Bu qovğa nədir?
Təbəssümünü şəhid gətirirlər şəhərə
Rahat yat ay qəhrəman təbəssüm...

Səs

Bir səhər asacaqlar səsimi
Mahnılar qan olacaq
Sonra yoldan keçən biri
Səsimi dardan alıb aparacaq evə,
sonra səsimi bağçada əkəcək
Sonralar bütün ağaclardan
məni dinləyəcəksən, gözəlim.
Sən sevgililər gününü gözlədən
Mən günlərin sevgisini...
Gör nə günə qalıb sevgi!
Məndən gizlədiyin üz
Yalnızlığımı deşən aydır!

Yalnızlıq...
Nifrət yırtır ağzını
Şeytan köynəyinə calanıb
Və bir az da tülkü saqqalına.
Bələnibsən
Zülmət çəkir gözlərin bilirəm
Yalnız ölüm sənə dözər!..
Turbalarda axan məqsəd su deyil,
Sancıdır!
Mətbəxin insan dadındandır
Barmaqlarını yırtacağam bir gecə
Sonra dodaqlarını tikəcəyəm öpüşlərimə
Ola bilər saçlarında quş tutdurum?!
Burax məni, burax
Üsyanımda ürək qalmayıb
Sənin dərdini çəkmək,
Ən böyük rəssamlıqdır demək!
Və mən yoxam,
Ay mənim yalnızlığım.

...

Tanınmış şair, tərcüməçi Səxavət İzzəti-Əndəlib 1966-cı ildə Cənubi Azərbaycanda, Qaradağ mahalında doğulub. İki yaşında atasını itirib.

1977-ci ildə ailəsi Təbrizə köçüb, Qaradağ mahalının başqa uşaqları kimi ədəbiyyata marağı laylalarla, nağıllarla, dastanlarla oyanıb.

On yeddi yaşında şeir yaradıcılığı ilə diqqət çəkən Səxavət İzzəti  əsl ədəbiyyat adamı kimi tezliklə cəmiyyətdə tanınır. İyirmi iki yaşında "Nəğməli dastanlar" kitabını nəşr etdirir, bir il sonra məhəbbət dastanlarına dair kitabı çıxır, bunun ardınca isə "Aşıqlardan işıqlar" adlı kitabını çap etdirir.

Bir çox Azərbaycan şairinin şeirini istər kitab şəklində, istər internet saytında yayımlayıb.

Səxavət İZZƏTİ-ƏNDƏLİB

At çapar

Yiyəsiz qalan zəmidə,
Talan at çapar, at çapar.
Yallı gedər çəritgələr,
İlan at çapar, at çapar,
 
İlqar, iman puç olanda,
Qayda-qanun heç olanda,
Düz danışmaq suç olanda,
Yalan at çapar, at çapar,
 
Xeyir yox fikirsiz işdə,
İş gedər fikirdə, huşda,
Fikri düz olmayan başda,
Gələn at çapar, at çapar,
 
Qədərimlə şərik küçə
 
Bu şəhərdə bir qocalmış küçə var,
Məni görcək xumar-xumar danışır,
Bir nağıl var bu küçənin yadında,
Kərpic-kərpic, divar-divar danışır.
 
Burdan nə çox qış ötüşüb, yaz gedib,
Aşiq gedib, dastan gedib, saz gedib,
İllərdi ki, bir çatmaqaş qız gedib,
Arxasınca burda nə var, danışır.
 
Bu küçəylə qədərimiz birdi, bir,
Gəlişimiz, gedərimiz birdi, bir,
Ay Əndəlib, kədərimiz birdi, bir,
İkimizdə bir ahuzar danışır.
 
Ay ana
 
Ay ana, məzar daşını,
Versənə, geyim, ağlayım.
Səsimi atıb başıma,
Bayatı deyim, ağlayım.
 
Hələ var ayaq, gəzirəm,
Əlimdə çıraq gəzirəm.
Bir isti qucaq gəzirəm,
Başımı qoyum, ağlayım.
 
Hər işi çaş bir zamanda,
Ayağı baş bir zamanda.
Çörəyi daş bir zamanda,
İçimi yeyim, ağlayım.
 
Tapmadım şənliyin yerin,
Axtarsam da dərin-dərin.
Heç olmasa bir çöl verin,
Dərdimi sayım ağlayım.
 
O üz
 
Aşmaqdayam bu dağı,
Görən o üz hamarmı.
O üzdə bu üz kimi
Həyat yolları darmı.
 
Göyərdi yolumuzda,
Min uçurum, min gədik.
Dərdin dağarcığına,
Çarəsiz həyat dedik.

Süründük dizin-dizin,
Bəlkə aşaq bu dağı.
Mən ki yaman özlədim
O üzdə yaşamağı.
 
Görəsən oranın da,
Dəni tuşda əkilir?
Atı sümük gəmirir,
İtinə yem tökülür?
 
Görəsən oranın da,
Ciziyi var, cizi var?
Günə çıxan əyrisi,
Qandallanan düzü var?
 
Meydan açırmı orda
Vədə qəhrəmanları?
Əjdahalar əlində
Əsir qalıb suları?
 
Oranın da görəsən
Acı çoxdur toxundan?
Tələsirəm bu üzdən,
Gedib görəm yaxından.

Dolanır
 
İlin günün harasıdır,
Gözümdə yağış dolanır.
Ürəyim yanır, yaxılır,
Başımda qar-qış dolanır.
 
Nə imiş dərdi fikrimin,
Dərdi göyərdi fikrimin.
Dağılıb yurdu fikrimin,
Çöl gəzir, örüş dolanır.
 
Dinir bir qız ürəyimdə,
Gülür bir göz ürəyimdə.
Gecə-gündüz ürəyimdə,
Bir əziz görüş dolanır.
 
"Əndəlib"əm, totdu dolu,
İtirdim çəməni gülü.
Könlümün sarı bülbülü,
Yerində bayquş dolanır.
 
Gedirəm

Gəldim günəşli bir gündə,
Dumanda, çəndə gedirəm.
İzimi görənlər bilər,
Nə halda-gündə gedirəm
 
Gedən dostlarıma deyin,
Bu qədər yeyin getməyin.
Siz Allah, məni gözləyin,
Dayanın mən də gedirəm.
 
Eh dünya, nəsən, unutma,
Çöp olub gözümə batma.
Qəbirdən məni qorxutma,
Mən ora gündə gedirəm.

...

Məhəmmədrza YAQUBOĞLU ŞOVKƏTİ

1972-ci ildə Təbriz yaxınlığındakı Yuxarı Alvar kəndində anadan olub.

Özünün fikrinə görə, rüzgarın acı-şirin xatirələri və yaxşı-pis təsiri onu şeir vadisinə gətirib, qələmi işsizliklərin və məhrumiyyətli illərin səmərəsidir. Atasında olan şuxtəblik, baməzəlik, heç şübhəsiz, ona da keçib.

1990-cı ildən "Mehdi azadi", "Pəyami no", "Şəmse Təbriz", "Əsri azadi", "Kuşa", "Ticarət və tovsiyə" və "Omide Təbriz" kimi gündəlik qəzet və dərgilərdə məqalə və şeirləri çıxıb. Pəyami Nur Universitetinin "Ədəbiyyat" və "Dadbərin" dərnəklərində fəal iştirak edib.

2005-ci ildə Zəngan şəhərinin Quzey Batı mətbuatı Festivalında ədəbi məqalə yarışmasında birinci, yumor və ictimai məqalə nominasiyasında isə üçüncü yeri qazanıb.

Vətən
 
Səndə boy atmışam, böyümüşəm mən,
Ay mənim toprağım, diyarım vətən!
Sən mənim anamsan, sən mənim atam,
Sən mənim sevgilim, nigarım vətən!
 
Sümüyüm, damarım, qanımsan mənim,
Həyatımsan mənim, canımsan mənim,
Şərəfimsən mənim, şanımsan mənim,
Ay mənim aramım, qərarım vətən!
 
Ulduzum, Günəşim, ayımsan mənim,
Güllü baharımsan, yayımsan mənim,
Sən ulu Tanrıdan payımsan mənim,
Ay mənim beşiyim, məzarım vətən!
 
Sənə Bağırxanam, Səttarxanam mən,
Sənin damarında axan qanam mən,
Şovkatiyəm özüm, Alvardanam mən,
Ay mənim bədəndə, damarım vətən!

Olmaz
 
Cavanlıqdan qocalmışam rəhm eylə,
A Tanrı, böylə bir rüzigar olmaz.
Cavanlıq, ömrümün baharıdır hə?
Bu qısalıqda da novbahar olmaz.
Diş çürüyüb, baş ağarır qar kimi,
Bahar günlərində böylə qar olmaz.
Neçə ildir gözləyirəm xoş günü,
Bu uzunluqda da intizar olmaz.
Bahalıq dəlidir zəncirin qırıb,
Bu harlıq da ki var, it də har olmaz.
Bu genlikdə dünya başıma dardır,
Heç qəbir ölüyə böylə dar olmaz.
Biri alır, biri satır dünyanı,
Bu şirinlikdə də bir bazar olmaz.
Yazıq kasıb, işlə, belin qırılsın,
Müftə fəhlə heç zaman bekar olmaz.
Hər müsibət olub sənlə qolboyun,
O yoğunluqda da şahmar olmaz.
Sən səhərdən ağlayırsan Şovkəti,
Bəsdi day bu qədər ah-zar olmaz.

Yollarım
 
Yolum düşdü küçənizə,
Sənə baxdım gəzə-gəzə,
Baxışınla yolu bəzə,
Qoy yollarım təzələnsin.

Saçlarına daraq çəkim,
Sanki dərman edir həkim,
Arzuların gülün əkim,
Qoy yollarım təzələnsin.
 
Bu dünyada sənlə qalam,
Baxışına vurğun olam,
Ehsasımı yola salam,
Qoy yollarım təzələnsin.
 
Şövkətiyəm, söz ver mənə,
Ürək sözün deyim sənə,
Göz dolandır yol üstünə,
Qoy yollarım təzələnsin.

Aşiqanələr
 
Lalədən, nərgizdən gözəlsən gözəl,
Yaradan səni bir ceyran yaradıb.
Ləyaqət veribdir, sədaqət verib,
İnsanı hüsnünə heyran yaradıb.

***

Yağışdır deyəsən buluddan yağır,
Səssiz bir şeirdir ala gözlərin.
Gülüşlərin mehribanlıq mənası,
Baxışıntək duymalıdır sözlərin.

***

Gülüşlərin çox zamandır gizlənib,
Gülməyin istərəm çox inci-inci.
Uzaqlığı ünvan etmə sevgilim,
Uzaqdan da hiss edərəm sevinci.

***

Dünya gözəl, sən də gözəl, sevgilim,
Ləyaqətin dünyalardan yuxarı.
Gözəlliyindən mən ilham almışam,
Gözəlliyin elə budur çıxarı.

***

Bu soyuqda bir çay ola, bir də sən,
Bir mən olam, bir ay ola, bir də sən.
Bir nəzakət, bir sədaqət, bir səfa,
Məhəbbətdən bir pay ola, bir də sən.

...

Hümmət ŞAHBAZİ

1971-ci ildə Muğan mahalının Nəriman kəndində dünyaya göz açıb. İlk təhsilini doğulduğu kənddə alıb. 1983-cü ildən ailəsi ilə birlikdə Muğanın Parsabad şəhərinə köçüb. Ali təhsilini 1991-ci ildə bitirdiyi Təbriz Universitetinin fars dili və ədəbiyyatı fakültəsində alıb.

Bədii yaradıcılığa 16 yaşında başlayıb. İlk şeiri ("Vətən") "İslami birlik" həftəliyində dərc olunub. O, həm də araşdırmaçı və tərcüməçi kimi tanınıb. Bir sıra tanınmış türk müəlliflərinin əsərlərini fars dilinə çevirib. Çoxlu sayda kitabları və məqalələri dərc olunub.

"Təpəgöz"ləşən fəryad

İçimin dərinliyində
boğur qarışqaların nəfəsi məni,
darıxıram
xinovlanmış sükutuma,
amma sənin səsin
kirpiklərinin altında gizlənmiş.
Dünən
şeirimdə bir kəlmə yatmışdır
eyni ilə kirpiklərinin altında
mürgüləyən fəryad kimi,
sonra, o fəryad
"təpəgöz"ləşdi,
harınlaşdı,
bütün röyaları uddu
və sevgimiz
uyumayan qayalarda qaldı:
- Havax görüşə bilərik sevdiciyim?
 
Hə! Ara vermədən deyim kı:
Bu gün Dədə Qorqud gəlmişdi bizə,
"Basat"ı da özü ilə gətirmişdi;
Sən, gördüm gözəlləşmişdin,
kirpiklərin açıldıqda,
gözlərin daha da axıcı idi...
Kirpiklərinin qatında
sonsuz səsləri
gizlətmək olardı

Yasalarda yaşanmamış həyat

Nazim Hikmətin nisgilli yaşayışı üçün
 
Və mən
qarış-qarış damarımda
həp səsini duydum.
"Bursa" dustağının cızığından
Həyatın əllərini öpmək:
yasalar həbs eləməklə yaşamaqda,
                        doğrudan da...
Ah kı həyat,
nə sayaq kı, ötmür.
Barmaqlıqlara əsnəyən ömür
üz-üzə baxıb gülənlər;
aclıq günləri keçirənlər
və ömründən uzun dustağını yaşayanlar.
Ölülər:
Həyatda dustaqda 
            Uc-bucaqsız duzlaqda
və sən küləklərin dilində;
duyuram dirçəlişin kimliyini onda mən.
sən gələndə
yel də kükrəmir.
Və zaman 
Sil-süpür edir keçmişini,
irəli gedir dabanqırma.

uyxular payız kimi solur,
duyu ram dirçəlişin kimliyini onda mən.
kükrədiyin külək harmonya verir
daşların gövdəsinə
və qaranlıq yaraşıqsız dirək,
ozansız şeir
şeirsiz ozan.
dayandırın yağışı
sükutu yumasın.
                       
Buradan bağırtı ötür.
quşlar da oxuyur:
"bağır,
   bağır,
            bağırıyorum,
koşun, kurşun əritməyə çağırıyorum..."
Bu sözlər:
Gülər üzlər, bir külək tək kükrər:
"Dağlarla, dalğalarla, dağ gibi dalğalarla,
dalğa gibi dağ-lar-la"
Və mən, qarış-qarış damarımda
ömürdən uzun bir dustaq
və yasalarda
yaşanmamış bir həyat duydum.
 
Barmaqlar

Barmaqların
odda cılalanmış qılıncdır sanki.
Parçalayır parça-parça
            güvəndiyim ərliyimi.
Didir didim-didim,
      tərpəndiyim yerin də üzünü.
Ötdüyüm yolları da qazır
                                   bu barmaqlar.
 
Könlüm azır,
yırtıcı bir qurd olur.
İti bir barmağa dönür
                        sənə bənzər.
Barmaq olub
xıncır bütün ərlikləri
                        xıncım-xıncım,    
odda cılalanmış qılınc kimi...
Əllərin ürəyimdə tərpənir

Yuxusuzluqdan,
Yorğunluqdan,
Pozğunluqdanmı əsnəyirsən?
Düşünmürəm.
Çoxdur sənin könüldaşın
Əllərini qoyma ürəyinin başına;
Əllərin Ürəyimdə tərpənir,
Gözlərin Yuxumda qışqırır,
Ürəyini sıxma,
Ki yerləşim
Ürəyinin vüqarında
Axıram mən...
Həyatın axımıyla
Axa-axa,
İçin-için...
Kö nlüm əyilir bənövşə tək,
Ürəyim sıxılır
Sıxıldıqca kiçilirəm,
O qədər kiçilirəm,
Qarışqalar da ötür başımın üstündən
O qədər kiçilirəm,
Vüqarımın da başı əyilir
Gecələr tükənmir,
Alnım isə
Bayquşun yuvasıdır.
Əllərinsə
Ürəyimdə tərpənir
Gözlərin yuxumda qışqırır.

Haraya gedir bu həyat?
 
Haraya gedir görəsən,
Bu durumda
Bu həyat?
Qorumaqla da olmur,
Sevdanı yaşamaq.
Uzanır yalaqlıq,
İlğımlı nərdivanla
Dimdikləyir quşlar
Dayğaların izini...
Günəş: bir sıldırım qaya
Arxasında sıra duran göyərtilər
Ölümlü-dirimli yuxularda
Bəlkə də.
Hər addımda sanki
İllərin qoxumuş izi var.
Bu izlərdə:
Qoxumuş əllər,
Çürümüş dillər
Bu dillərdə:
Boğulmuş həyat
Bu durumda bu həyatın:
"Sağ olsun" sədası gəlsin
Bu bir sevinc,
Bu bir nisgil.
Haraya gedir görəsən,
Bu durumda bu həyat?
Nə dənizdə bir sevinc,
Nə damlada bir arzu
Səssiz-səmirsiz hıçqırtıdır
Bu həyat
Bəbəklərində iz qoyan
bu baxışların tozunda
haraya gedir görəsən,
bu həyat
bu durumda...
Və yaşamaq...

KÖŞƏ YAZARLARI

quote
quote